|
Awdur: Y Prif Gopyn
|
|
12 : 06 : 2005 |
Annwyl Gwern,
Fe wnes i dy adael y tro diwetha' ar aelwyd Ty-Croes yng nghwmni Marged Morgan, Bob Bach a Tim Tomos. Rwy'n gobeithio dy fod wedi llunio ugeiniau o gynganeddion pert erbyn hyn.
Fel yr awgrymais yn yr e-bost diwetha', mae dau hanner-perthynas i Marged, Bob a Tim yn byw yn y gymdogaeth, ond dydw i ddim am sôn amdanyn nhw heddiw. Yn hytrach, fe awn ati i geisio gosod y parau geiriau mewn llinellau o hyd neilltuol, gan ganolbwyntio ar linellau saith sillaf.
Fe ddechreuwn ni gyda Marged Morgan. Os gosodir Marged i gychwyn llinell a Morgan i'w gorffen, gellir llanw canol y llinell gydag unrhyw dair sillaf. Fel hyn, er enghraifft:
Marged yw croten Morgan
Marged merch iengaf Morgan.
Y mae'r tair sillaf yn y canol yn hollol ddi-gynghanedd. Mewn un ystyr maent yn bwrw ar draws pethau. Felly, er bod y ddau air Marged a Morgan gyda'i gilydd yn ffurfio cynghanedd Groes, fe sonnir am y llinell gyfan fel llinell o gynghanedd Draws.
Os wyt ti am osod cytsain neu gytseiniaid o flaen Marged y mae iti berffaith hawl i wneud hynny, dim ond i chdi gofio bod yr un gytsain neu gytseiniaid i ymddangos hefyd o flaen Morgan, a hynny yn yr un drefn. Er enghraifft:
Os Marged yw Miss Morgan
Gan Marged roedd gwn Morgan
Petaet yn ateb pob cytsain o flaen Morgan yn ail hanner y llinell gyda'r un cytseiniaid o flaen Marged yn yr hanner cyntaf, yna fe weli nad oes dim di-gynghanedd yng nghanol y llinell. Gellir galw yr holl linell felly yn llinell o gynghanedd Groes. Nid yw mwyach yn Draws. Er enghraifft:
Gweld Marged, golud Morgan,
Ger Marged, gwyrai Morgan.
Ambell dro fe gei di rywbeth yn debyg i hyn:
Dos Marged i sioe Morgan
Y mae'r d yn Marged yn gorffen hanner cynta'r llinell a hefyd yn cychwyn yr ail hanner, gan ateb y d ar ddechrau'r hanner cyntaf: mae'n cysylltu'r ddau hanner yn dynn wrth ei gilydd. Dywedir bod y llinell, felly, nid yn unig yn Groes ond yn Groes o Gyswllt.
Os cofi di drin Bob Bach a Tim Tomos yn yr un modd â Marged Morgan, go brin y cei di unrhyw drafferth.
Cofion fil
Wil Ifan |
Hafan 
