Yr Archif

Parry-Williams yn diolch am sigârs: Llion Jones

Er bod gyrfa T.H. Parry-Williams fel bardd cyhoeddedig yn ymddangos fel pe bai yn dirwyn i ben yn 1954 gyda'r rhigwm cofiadwy 'Bro', daliodd ati i gyfansoddi mewn cywair ysgafnach am flynyddoedd lawer wedi hynny, gan wneud hynny yn amlach na pheidio ar y mesurau caeth yr oedd wedi cefnu arnynt i bob pwrpas yng nghyfnod ei aeddfedrwydd fel bardd. Ymhlith cynnyrch y blynyddoedd diweddar hyn y mae casgliad difyr iawn o gywyddau, englynion a thoddeidiau o ddiolch i'w gyfaill Huw T. Edwards am roddion o sigârs. Dechreuodd yr arfer yn Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon 1959 pan dderbyniodd lond casged ohonynt.

Byr Gywydd Lled Wamal o Ddiolch Sobr

Dyna sioc i hen smociwr
Oedd cael yn fael ar ei fwr'
Resi brown o sigârs braf,
Gwyry, o'r dail rhagoraf,
Mewn casged rodd o gedrwydd,
Yn anrheg "deg fel y dydd".

Bu smygu a mygu maith,
Llawn o hedd, a'r lle'n oddaith.
Roedd mwg yn cyrraedd ymhell -
Estyn dros ben y castell
O'r 'Black Boy', gan droi'r hen Dre
Yn beraidd o ben bore
Hyd hwyr gan sawyr tirion
Yn siwr fe aeth dros Sir Fôn.

(Pan rois un ohonyn' hw
Ar ei hynt i ryw Hwntw
O Gaerdydd, meddai'r gwr da:
"Jiw! Mwcyn o Jamaica!")

Paragon pob haelioni
Ym marn Tom yw'r hen Huw T.

Dros y saith mlynedd nesaf, daliodd Huw T i bledu Parry-Williams gyda rhoddion o sigârs, a daliodd yntau i ddiolch amdanynt ar gynghanedd. Dyma ddetholiad yn unig o'r llu cyfarchion a luniodd:

Llinellau o Ddiolch am Ddau Fwndel o Sigârs

Wel, myn gafr, y mae ffafrau - yn disgyn
Yn dwysged i'm hafflau
Ail yw 'dail' y bwndelau - i wynfyd
Loetraf ennyd yn haul y trofannau.

Efo'u mwg 'rwyf wrth fy modd - yn bwffiwr
Duw a fo'n swcwr i'r gwr a'u gyrrodd.

Eto Byth

O'r hogyn! Fe ddaeth rhagor - o roliau
Cythreulig o bropor
Gwyn fy stad: mae gennyf stôr - narcotig
Yr unig ffisig i hen broffessor.

Englyn Diolch am 'Luosogrwydd' o Sigârs

Gwych gweled mewn siacedi - fetelog
Fataliwn yn rhesi.
O grand! Rwy'n canu grwndi
Holy smoke! Gwnânt les i mi.

Englyn Ffwr-bwt o Ddiolch

Dwy anwylyd i hen Walia - a ddaeth,
Dwy ddethol o Giwba,
Dwy fodan o Hafana,
Dwy Lio Lwyd. O la la.