I ba raddau mae rhaid ateb N pan mae H yw'r unig gytsain o'i blaen. Dwi'n meddwl y medraf gychwyn llinell gyda "Hyn" heb ateb yr "N" ond beth am "Hynny" neu "Hunan"

Yn draddodiadol (h.y. hyd nes yn weddol ddiweddar) byddai pawb yn derbyn nad oedd angen ateb yr H na'r N pan fyddai gair fel, dyweder, HENO ar ddechrau llnell. Byddai rhaid atebyr ail N yn HUNAN, fodd bynnag, gan na oddefid dwy N wreiddgoll yn yr un llinell.

Dyma farn nifer o feirdd o hyd, yn enwedig rhai rhyddfrydol fel Idris Reynolds.

Yn ddiweddar, fodd bynnag, mae rhai beirdd (aka Twm Morys) wedi bod yn chwyrn iawn eu beirniadaeth ar y math yma o beth. Iddyn' nhw, dylid osgoi defnyddio N wreiddgoll ac eithrio mewn geirynnau fel YN ac EIN, a dylid ateb H, os nad ar bob achlysur, yna'n sicr pan fo'n disgyn o flaen y brif acen. Dydw i ddim yn siwr a fyddai'n derbyn nad oes angen ateb H mewn geiryn fel HWN neu HYN. Dwi'n tueddu i gredu y byddai'n dibynu ar y cytseiniaid o'i chwmpas. ee byddai DAETH Y WAWR A'R FENDITH HON yn dderbyniol, ond fyddai DAETHAI HI AR DAITH O IAL ddim.

Os ydi Twm ei hun (neu rywun sy'n ei nabod yn well na fi) n darllen hwn, efallai y gallai'n goleuo.

Sawl Twm Morys sydd 'na, felly?

Lleng

Goddefiad yw peidio â chyfateb 'H' a goddefiad hefyd yw 'N' wreiddgoll. Barus felly yw'r bardd sydd yn disgwyl peidio gorfod â chyfateb yr un o'r ddau. Mae'r Archdderwydd Brifardd Dic jones yn cytuno (wedi i mi ei oleuo ar y mater wrth reswm).

y rheol bob amser gennym ni yn y Coleg Barddol ers talwm oedd ei bod yn llawer iawn gwell ateb pob sain amlwg, hynny ydi, pob sain o ddeutu'r acen. Rhyw raff i achub rhywun bob hyn a hyn oed yr 'n' wreiddgoll a'r 'h' heb ei hateb o dan yr acen.