Digon o Fwydod: Mihangel Morgan

Argraffu

Ydi, mae'r gyfrol hon fel agor can o fwydod. Mae hi'n llawn cerddi anghyfforddus, doniol, gwirion yr olwg, anorffwys, sy'n denu'r pysgod/darllenwyr bob yn dipyn, fel pob abwyd da. Ond nid yw'r mwydyn ond rhywbeth i gelu'r bachyn, ac mae hwnnw'n sicr i'w deimlo yn rhai o gerddi gorau, mwyaf brathog y gyfrol. Mae 'Santes Diana', 'Pwdl', 'Pwdl Pwp' a 'Henospîc' yn codi gwên slei am eu bod yn gerddi na fyddai'r beirdd canol-y-ffordd poblogaidd yn medru eu cyhoeddi heb i rywrai gynnal cwêst yn eu herbyn. Clywir yn aml yr un neges neu bwynt yn awr ac yn y man gan feirdd eraill, ond fe'i cyfiawnheir bryd hynny gan gynildeb ymadrodd neu agwedd ysgafn tafod-yn-y-boch. Cyfrol yw hon sy'n 'cymryd y pìs', ac nid ymddiheurir am hynny.

Mae 'Cerdd a Meddyliau Wrth Geisio Gwrando ar Fardd o Sais yn Darllen ei Farddoniaeth Mewn Gweithdy' hefyd yn taro deuddeg drwy dynnu coes yr academyddion hynny sy’n trin barddoniaeth fel esgyrn sychion, a'r esgyrn sychion hynny o feirdd sy'n trin eu barddoniaeth fel gwaith academyddol. Weithiau enwir rhyw Königsberg, Fernando Pessoa neu Jenny Savalette de Lange, llefydd a phobol na wyr pob pysgodyn eu harwyddocâd, ond nid oes raid wrth hynny i fwynhau'r dweud. Cyrhaeddir weithiau waelod y ddalen a diwedd y gerdd heb ddeall yn llawn (odid ddim) o'r hyn a ddywedwyd, ond bydd rhyw ymadrodd lliwgar neu adlais o un o gerddi eraill y gyfrol eisoes wedi aros yn y cof.

Nid bod yn nawddoglyd yw hyn – yn aml ni chyrhaeddir gwaelod y ddalen hyd yn oed mewn cyfrolau eraill gan feirdd y 'traddodiad', ac efallai mai diogi'r pysgodyn arbennig hwn sydd i'w gyfrif am hynny. Ta waeth, cynhelir diddordeb y prae hyd y diwedd, weithiau gan yr awydd i flasu'r tro-yn-y-gynffon (sy'n effeithiol iawn yn nifer o'r cerddi), ond yn amlach na pheidio drwy gyfrwng odl broest, techneg brin ar y cyfan yn ein barddoniaeth gyfoes, ond un sy'n eithriadol o effeithiol mewn cerdd fach dwt fel 'Marwnad i Deng Siao Ping'.

Dro arall rhoddir y coegni i'r naill ochr a theflir rhwyd ehangach i'r dwr. Nid oes ar y pysgotwr hwn angen abwyd bob tro, ac yn aml denir dalfa fwy o ganlyniad. Mae 'Iaith Mam', er enghraifft, yn berl fach o gerdd sy'n elwa ar ei chynildeb, ac 'Un Odl' yn besychiad o gerdd sy'n canu cloch yng nghlustiau pawb, dybiwn i. Mae 'Mari Lwyd' hithau wedi'i llwytho â delweddaeth a chyfeiriadaeth nad ydynt, serch hynny, yn hanfodol i'w mwynhau a'i gwerthfawrogi. Bydd beirniaid llên eraill, rhai a chanddynt fwy o amser i gysgu'r bore, yn sicr o ddod o hyd i lond gwlad o gyfeiriadaeth werthfawr a chyfoethog parthed gweithiau eraill Mihangel Morgan yn y gyfrol hon (yn arbennig yn y defnydd o gathod a chwn), ond digon am y tro yw eich annog i lyncu hynny a fedrwch o'r abwyd blasus cyn i'r pysgotwr eich ffrio chithau i ginio.

Eurig Salisbury

Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatâd Cyngor Llyfrau Cymru.